Phủ Thượng Đoạn, Phường Đông Hải 1, Quận Hải An

Phủ Thượng Đoạn, Phường Đông Hải 1, Quận Hải An Trong truyền thuyết dân gian Việt Nam, Thánh Mẫu Liễu Hạnh Công chúa là một trong những vị thần quan trọng nhất trong tín ngưỡng...

Phủ Thượng Đoạn, Phường Đông Hải 1, Quận Hải An

Trong truyền thuyết dân gian Việt Nam, Thánh Mẫu Liễu Hạnh Công chúa là một trong những vị thần quan trọng nhất trong tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt. Bà được tôn thờ và kính ngưỡng như một trong bốn vị thánh "Tứ bất tử" (Tản Viên, Thánh Gióng, Chử Đồng Tử, Chúa Liễu). Với sắc phong và tấn phong từ các triều đại phong kiến từ thời Hậu Lê đến thời Nguyễn, Thánh Mẫu Liễu Hạnh được vinh danh là "Mẫu nghi thiên hạ tức là Mẹ của muôn dân" và được nhân dân tôn thờ.

Thánh Mẫu Liễu Hạnh Công chúa được cho là đã sinh ra tại thôn Vị Nhuế, xã Yên Đồng, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định. Bà là con của một cặp vợ chồng hiền lành, đức độ, đã chung sống với nhau lâu nhưng chưa có con. Ngọc Hoàng thương sót và ban phát một người con cho cặp vợ chồng này. Một đêm trên bầu trời, có một nàng tiên từ trong đám mây bước xuống và bà vợ mang thai và sinh ra một bé gái. Được đặt tên là Phạm Tiên Nga, bà trở nên xinh đẹp và thông minh, làm mọi việc gia chánh thành thạo và đảm đang.

Sau khi cha mẹ qua đời, Phạm Tiên Nga đã đi chu du khắp nơi làm việc thiện. Bà đã ủng hộ tiền và công sức giúp đỡ nhân dân đắp đê ngăn nước Đại Hà, tưới tiêu cây trồng, khai hoang đất ven sông, chữa bệnh cho người ốm, sửa đền chùa và khuyến khích việc học hành cho con em nhà nghèo. Sau đó, bà hoá thần về trời trong một cơn giông lớn.

Năm Thiên Hựu thời Hậu Lê năm 1557, Thánh Mẫu đã giáng trần lần hai và sinh ra ở làng Vân Cát, Vụ Bản, Nam Định. Bà được đặt tên là Lê Thị Thắng, hay còn được gọi là Giáng Tiên. Bà đã được cha mẹ gả làm vợ cho Trần Đào Lang ở làng Tiên Hương. Bà sinh được hai người con. Vào ngày 3 tháng 3, Thánh Mẫu đã trở về trời một lần nữa.

Với tấm lòng của người phụ nữ đức độ, thương chồng và con, công chúa Liễu Hạnh thường trầm mặc và nhỏ lệ. Ngọc Hoàng đã cảm thấy lòng thương và phong làm Thánh Mẫu Liễu Hạnh Công chúa. Vào thời Lê Khánh Đức thứ hai (1650), Thánh Mẫu đã giáng sinh tại vùng Tây Mỗ, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hoá. Khi này chồng con bà đã qua đời, bà đã đi khắp nơi làm phúc cho thị trấn, dạy dân làm ruộng và giúp đỡ người nghèo.

Phủ Thượng Đoạn được xây dựng vào thế kỷ 16 trên một gò đất cao. Kiến trúc của phủ được thiết kế theo phong cách truyền thống, với hệ thống cột và kèo gỗ tinh xảo, được sơn và thiếp vàng. Phủ có bố cục theo lối "Tiền nhất - hậu đinh" với các khu vực như cổng tam quan, sân, tòa bái đường, cung giữa và hậu cung. Kiến trúc này mang đậm giá trị nghệ thuật và đã được xếp hạng là di tích lịch sử văn hoá cấp Quốc gia.

Phủ Thượng Đoạn còn được tôn thờ và hội tụ một hệ thống các vi thần như Thánh Mẫu, Ngũ Vị Tôn ông, Tứ Phủ Quan Hoàng và Tượng thờ Đức Ông. Hiện vẫn còn lưu giữ được nhiều bản sắc phong và hiện vật có niên đại trên 100 năm.

Đến nay, Phủ Thượng Đoạn vẫn là một địa điểm quan trọng để tôn vinh và thờ Mẫu Liễu Hạnh. Hàng năm vào ngày 3 tháng 3 âm lịch, lễ hội truyền thống được tổ chức tại Phủ Thượng Đoạn để tưởng nhớ công chúa Liễu Hạnh, người mẹ Việt Nam anh hùng, trung hậu và đảm đang.

1